Mga dili inon ato

Mariel R. Ubanan

Grade 12 - Sartre 

Engkanto sa balete

Ang storya sa akong mama nga bahin sa dili ingon-ato. Sa lugar sa akoang mama nga kadtong bata pa siya hantud sa ni dalaga siya didto sila nagpuyo sa kalilangan bukidnon, daghan kaayo ang mga istorya nga naglibot bahin sa mga engkanto. Ang akong Mama, gikan pa sa pagkabata, daghan na siyay na sinatian na mga istoryang bahin sa dili ingon ato. Para niya, ang mga engkanto dili lang mga mito, kundi mga espiritu nga nagbantay sa atong palibot. Ang mga istorya nga iyang nadungog gikan sa iyang mga ginikanan or sa akong mga lola ug lolo. Karon, atong tan-awon ang mga kasinatian ni Mama ug ang mga leksyon nga iyang nakuha gikan sa mga engkanto.

Gikan pagkabata palang akong mama, sa pangalan na si mama bebe, kanunay nga nakadungog ang akong Mama sa mga istorya sa iyang mga mama ug papa bahin sa mga engkanto. Naay isa ka adlaw, samtang ga pang guna siya sa likod sa ilang balay, nakakita siya ug dako nga puno sa balete. Sumala sa mga istorya, ang mga balete puy-anan sa mga dili-ingon ato. Bisan pa sa iyang kahadlok, nakahunahuna siya nga duolon ang kahoy ug maghatag ug prutas isip pagrespeto, kay sa panahon daw nila, respetuhon nila ang ingana kay magdala daw kana ug swerte sa kinabuhi.

Ang kini nga storya na natuohan ni Mama bebe bahin sa mga engkanto dili lang gyud siya basta nga istorya lang. Sila ang mga giya sa atong kinabuhi nga naghatag ug mga leksyon or learn nga pwede pa nato ma share sa sunod nga henerasyon.

Kasinatian ni Apong peli

Ang kini nga storya maoy gi kasinatian ug isa sab ka tradisyonal na gituohan ni Apong peli, naay istorya bahin ni siya sa isa ka kapre nga nagpuyo sa dako nga kahoy sa unahan sa ilang balay. Sa bata palang siya, permi siya ga adto didto,tungod kay ang bomba/hand pump nga maoy ginakuhaan nilag pang adlaw adlaw na gamiton na tubig, sa hapon nag kabo daw kini siya ug sa kadugay-dugay na niyang bumalik-balik sa bomba nakadungog na siyag tingog na duol sa kahoy ug nakadungog siya og mga tingog nga murag mga tawo nag-istorya, bisan pa wala man mga tao sa iyang palibot.

Isa ka hapon, samtang nagkuha siya og tubig, nakakita siya og dako nga anino sa likod sa kahoy. Pagduol niya, nakita niya ang isa ka taas nga lalaki nga arang ka taas nga buhok ug nagpanigarilyo, lain daw ug baho ang anuos nga iyang nasimhutan, nga gikan didto. Arang hadloka niya kay natingala si Apong nganong arang kadako ining tawhana, ming dagan kini si Apong ug ming tug-an sa iyang amahan, pag abot didto sa maong kahoy na iyang naay nakit an na kapre, nawala.

Ang istorya ni Apong Peli nagpakita sa atoa nga naa pa gyud mga espiritu sama sa kapre nga iyang gi storya na nagpuyo sa mga kahoy. Nagpahinumdom kini sa atoa nga dapat respetohon nato ang mga butang nga naa sa palibot nato. Bisan pa sa karon nga panahon, naa gihapon mga butang nga dili nato makita pero naa gihapon sila. Ang pag-ila ug pagrespeto sa mga espiritu makatabang aron malikayan nato ang mga problema ug kadaut sa atong palibot.